Bella Gertner wróciła do Ostrowca po Auschwitz. Jej zdjęcie ocalało

Na fotografii z Ostrowca Świętokrzyskiego patrzy młoda dziewczyna, która zdążyła wrócić do rodzinnego miasta, ale nie zdołała rozpocząć w nim nowego życia. Bella Gertner miała siedemnaście lat, gdy zginęła w pogromie kieleckim. Dziś jej historię przywracają pamięci wiersz Jacka Podsiadły i odnaleziony portret. 📷

• Ostrowiec był jej domem, do którego wróciła po Auschwitz
• „1945. Nie koniec, nie początek” przywróciło Belli twarz

Ostrowiec był jej domem, do którego wróciła po Auschwitz

Bella, nazywana też Bajlą, urodziła się 20 stycznia 1929 roku. Jej rodzice, Izrael Dawid i Rykla z Grynglasów, wynajmowali mieszkania przy ulicy Iłżeckiej. Tam też mieściła się nowoczesna żydowska szkoła Jawne, do której chodziła Bella. Miała starszego o cztery lata brata Abusia.

Wojna rozdzieliła rodzinę. Abuś, walczący w Żydowskiej Organizacji Bojowej, zginął w 1943 roku podczas powstania w getcie warszawskim. W połowie 1944 roku Bella trafiła z rodzicami z ostrowieckiego obozu pracy do Auschwitz. Rodzice nie przeżyli obozu. Po wyzwoleniu, na początku 1945 roku, dziewczyna wróciła do Ostrowca, szukając bliskich. Nie odnalazła nikogo.

„Jej zdjęcie zblakło. / Cień cienia cienia.” - napisał Jacek Podsiadło w wierszu „Słup ze słów”.

Poeta, również związany z Ostrowcem, wplótł w historię Belli własne wspomnienia z miasta i opisał, jak łatwo było nie dostrzegać jego żydowskiej przeszłości. Wspominał, że sam spędzał czas na kirkucie, nie wiedząc, że to cmentarz. 🕯️

Najświeższe wiadomości z Ostrowca Świętokrzyskiego czekają na stronie głównej wostrowcu.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.

„1945. Nie koniec, nie początek” przywróciło Belli twarz

Na początku 1946 roku Bella przeniosła się najprawdopodobniej do kieleckiego kibucu, który przygotowywał młodzież do wyjazdu do Palestyny. Marzyła o emigracji. 4 sierpnia 1946 roku kibuc przy ulicy Planty 7 zaatakował antysemicki tłum. W pogromie kieleckim zginęło 37 Żydów, wśród nich Bella.

Przez lata znana była tylko jedna, słabej jakości fotografia dziewczyny. Kolejny portret odnaleziono wśród tysięcy szklanych negatywów z powojennego zakładu fotograficznego. Powstał w 1945 lub na początku 1946 roku, gdy Bella wróciła do rodzinnego miasta. Negatyw od 2023 roku należy do Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim.

Wiersz Podsiadły ukazał się w 2020 roku. Później Jacek Kleyff skomponował do niego muzykę, a odnalezione zdjęcie Belli wykorzystano w teledysku. Wiersz i fotografię pokazano także na wystawie „1945. Nie koniec, nie początek” w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie. Dosłownie kilka zachowanych śladów wystarczyło, by jej historia znów wybrzmiała.

na podstawie: Muzeum Historyczny - Archeologiczne w Ostrowcu Świętokrzyskim.