1 sierpnia w Ostrowcu przypomina o „Burzy” i drodze do Warszawy

W Muzeum Historyczno-Archeologicznym w Ostrowcu Świętokrzyskim historia Powstania Warszawskiego splata się z lokalną opowieścią o żołnierzach Armii Krajowej. Tego samego dnia, gdy w stolicy rozpoczął się największy zryw powstańczy w okupowanej Europie, na ziemi sandomierskiej uruchomiono także akcję „Burza”.

• Akcja „Burza” miała swój ostrowiecki rozdział
• Żołnierze z Ostrowca ruszyli także na pomoc powstańczej Warszawie
• Pamięć o konkretnych osobach przywraca tej historii twarze

Akcja „Burza” miała swój ostrowiecki rozdział

1 sierpnia 1944 roku oficjalnie rozpoczęto akcję „Burza” w inspektoracie sandomierskim, należącym do Okręgu Kielecko-Radomskiego ZWZ-AK „Jodła”. W jego strukturach znajdował się podobwód Ostrowiec, oznaczony kryptonimem „100”. Tworzyły go cztery kompanie: ostrowiecka, bodzechowska, waśniowska i kunowska.

Plan zakładał atakowanie wycofujących się Niemców, działania sabotażowe oraz przygotowanie terenu na wejście Armii Czerwonej. Rozkazy dla inspektoratu sandomierskiego obejmowały między innymi ochronę linii kolejowej Kunów-Sandomierz i wsparcie w opanowaniu Ostrowca Świętokrzyskiego przez wojska sowieckie.

Rzeczywistość szybko zweryfikowała założenia. Zamiast całego batalionu z podobwodu Ostrowiec na miejsce koncentracji dotarł zaledwie jeden pluton. Część żołnierzy zebrała się w lasach starachowickich. Z Ostrowca i Ćmielowa przybyło tam około 150 osób. 🌲

Żołnierze z Ostrowca ruszyli także na pomoc powstańczej Warszawie

Kolejna mobilizacja nastąpiła 15 sierpnia 1944 roku. Tym razem koncentrację wyznaczono w rejonie Dołów Biskupich, a rozkaz wiązał się z planem marszu na pomoc walczącej Warszawie. Przybyło około 150 żołnierzy.

Zebrany w lasach oddział kapitana D. Lenartowicza, ps. „Wierny”, miał dołączyć do 2 ppLeg AK jako jego 6. kompania. Oddziały zakończyły swój szlak bojowy w październiku 1944 roku, po rozkazie rozwiązania.

To lokalny fragment historii, który łatwo przeoczyć przy opowieści skupionej na wydarzeniach w stolicy. Tymczasem między Ostrowcem, lasami starachowickimi, Dołami Biskupimi i Warszawą przebiegała realna droga ludzi wcielających w życie rozkazy, których stawką była nie tylko walka z okupantem, lecz także próba zachowania polskiej podmiotowości. 🇵🇱

Pamięć o konkretnych osobach przywraca tej historii twarze

Wśród mieszkańców Ostrowca Świętokrzyskiego, którzy brali czynny udział w Powstaniu Warszawskim, wymieniani są Mirosław Janicki ps. „Sęk”, Franciszek Kierzkowski, Kazimierz Kierzkowski, Tadeusz Uramowski ps. „Józef” oraz żołnierz o nazwisku Żak, występujący pod pseudonimem „Maryśka”, którego imienia nie udało się ustalić.

W zbiorach Muzeum Historyczno-Archeologicznego znajduje się między innymi odznaka „Akcja Burza”. Taki przedmiot nie zastępuje opowieści o ludziach, ale pomaga ją zatrzymać i osadzić w konkretnym miejscu. Dzięki temu 1 sierpnia nie pozostaje wyłącznie datą z kalendarza - staje się także dniem pamięci o ostrowieckim śladzie wojennej historii. 🕯️

na podstawie: Muzeum Ostrowiec Świętokrzyski.