Huta, która sadziła drzewa - niezwykła historia Ostrowca i Niekłania

W historii ostrowieckiej huty nie brakuje wielkich kontraktów, hutniczego rozmachu i przemysłowych ambicji. Jest też mniej oczywisty rozdział: szkółki w Niekłaniu, sadzonki drzew parkowych, rośliny lecznicze i Park Fabryczny, który do dziś przechowuje pamięć o tej przyrodniczej stronie Zakładów Ostrowieckich. 🌳

• Dawny Ostrowiec odsłania zielone zaplecze wielkiej huty
• Zakłady Ostrowieckie sprzedawały sadzonki, zioła i pomysły na ogród
• Topola niekłańska wyrosła na wizytówkę tej działalności

Dawny Ostrowiec odsłania zielone zaplecze wielkiej huty

Ostrowiecka huta, uruchomiona w I połowie XIX wieku, szybko stała się jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych Królestwa Polskiego. Jej rozwój przerwała I wojna światowa, ale po odzyskaniu niepodległości zakład otrzymał kolejną szansę na odbudowę pozycji.

Przełomem był kontrakt zawarty w 1921 roku na dostawę taboru kolejowego dla Polskich Kolei Państwowych. Zakłady Ostrowieckie produkowały odtąd szeroki zestaw elementów potrzebnych do budowy lokomotyw i wagonów. Żeby zapewnić sobie surowce, spółka kupiła rozległe tereny leśne w majątku Niekłań, w powiecie koneckim.

Powstały tam między innymi tartak i wytwórnia drewna wagonowego, a także miejsca wydobycia miejscowej rudy żelaza. Wśród lasów rozwijała się jednak jeszcze jedna działalność, znacznie bardziej zielona i zaskakująca: szkółki drzew oraz produkcja roślin ogrodowych. 🍃

Zakłady Ostrowieckie sprzedawały sadzonki, zioła i pomysły na ogród

W folderze reklamowym wydanym na początku lat 30. XX wieku obok wyrobów metalurgicznych i wagonów znalazła się oferta sadzonek drzew leśnych oraz parkowych. Można było zamówić między innymi modrzewie, jesiony, brzozy, akacje i dęby.

Oferta obejmowała także rośliny lecznicze, w tym walerianę i rumianek. Spółka próbowała przy tym ułatwić klientom samodzielne planowanie zieleni. Do katalogu dołączono wskazówki dotyczące urządzania przydomowego ogródka, doboru drzew do rodzaju podłoża, planik nasadzeń, cennik, kartę zamówienia oraz blankiet potwierdzenia wpłaty.

Jak na przemysłowe przedsiębiorstwo była to oferta wyjątkowo szeroka. Zakłady Ostrowieckie nie ograniczały się do sprzedaży surowców i produktów z metalu. Podpowiadały także, jak urządzić ogród, aleję czy park.

Topola niekłańska wyrosła na wizytówkę tej działalności

Najbardziej rozpoznawalną rośliną z niekłańskich szkółek była topola niekłańska, znana jako Populus angulata cordata - robusta. Gatunek wyhodowany około 1900 roku we Francji trafił do Polski właśnie za pośrednictwem szkółek w Niekłaniu. Reklamowano go jako dobre drzewo do parków i miejskich alejek.

Hodowla topoli przyniosła Zakładom Ostrowieckim także wyróżnienie. W 1934 roku spółka otrzymała dyplom na Wystawie Przeciwlotniczo-Gazowej w Katowicach za hodowlę topoli niekłańskiej.

Sadzonki z Niekłania trafiły również do Ostrowca. Sto lat temu posadzono je w tworzonym wówczas Parku Fabrycznym na Osiedlu Hutniczym, dawnej osadzie Klimkiewiczów. Dziś wiekowe drzewa są żywym śladem czasów, gdy ostrowiecka huta nie tylko budowała wagony i rozwijała przemysł, lecz także projektowała własny krajobraz.

Ta historia pokazuje Zakłady Ostrowieckie z niecodziennej perspektywy. Za hutniczym dymem, planami produkcyjnymi i kontraktami kolejowymi kryły się szkółki, katalogi ogrodnicze oraz drzewa, które przetrwały swoich dawnych opiekunów. 🌿

na podstawie: Muzeum Ostrowiec Świętokrzyski.