Goździelin pod Ostrowcem ma więcej tajemnic, niż widać z drogi

FOT. Muzeum Ostrowiec Świętokrzyski
Tuż za wschodnią granicą Ostrowca Świętokrzyskiego zaczyna się wieś, w której pod warstwą lessu kryją się ślady tysięcy lat historii. Goździelin to nie tylko spokojna „ulicówka” przy dolinie Kamiennej, lecz także miejsce dawnych osad, kopalń żelaza i małych pamiątek stojących przy drodze.
- Goździelin odsłania ślady znacznie starsze niż pierwsza wzmianka
- Kopalnie żelaza zmieniły rytm życia mieszkańców
- Przydrożne kapliczki przechowują pamięć o wsi
Goździelin odsłania ślady znacznie starsze niż pierwsza wzmianka
Wieś rozciąga się między doliną Kamiennej a lessowymi wzgórzami Wyżyny Sandomierskiej. Jej pisana historia zaczyna się w 1366 roku, ale archeolodzy znaleźli dowody na stałe osadnictwo już w XII-XIII wieku. To jednak dopiero początek opowieści.
W okolicy odkryto stanowiska związane z kulturami neolitycznymi, epoką brązu, wczesną epoką żelaza oraz kulturą przeworską z okresu wpływów rzymskich. Ślady dawnych mieszkańców nie są więc pojedynczym znaleziskiem, lecz szeroką kroniką osadnictwa, którą zapisano w ziemi. 🏺
W XVI wieku Goździelin należał do parafii Wszechświęte i był podzielony między wielu właścicieli. W 1578 roku wieś miała aż pięciu właścicieli częściowych, a obok zabudowań działały młyn i karczma. Na początku XVII wieku miejscowość weszła w skład klucza grocholickiego, wydzielonego z dóbr księcia Janusza Ostrogskiego. Wtedy zmieniła się również przynależność parafialna - mieszkańcy zaczęli uczęszczać do kościoła w Denkowie.
Najświeższe wiadomości z Ostrowca Świętokrzyskiego czekają na stronie głównej wostrowcu.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.
Kopalnie żelaza zmieniły rytm życia mieszkańców
W 1827 roku Goździelin liczył 36 domów i 283 mieszkańców. W następnym stuleciu jego losy mocno splotły się z Bodzechowem, gdzie rodzina Kotkowskich rozwijała zakład wielkopiecowy. Ruda potrzebna do pracy huty pochodziła między innymi z pól właśnie tej wsi. ⛏️
W latach 30. XIX wieku na Woźnej Górze uruchomiono kopalnię „Goździelskie Górki”. Jej szyby schodziły na głębokość 30 metrów. Zakład porzucono około połowy stulecia, ale niedługo później w zachodniej części Goździelina rozpoczęła działalność kolejna kopalnia - „Seweryn”. Dziś przypominają o niej hałdy na okolicznych wzgórzach.
Goździelin miał także przemysłowy epizod niezwiązany z górnictwem. W 2. połowie XIX wieku działała tu fabryka wyrobów włókienniczych. Produkowano w niej między innymi okrycia, kołdry i ciepłe oraz lżejsze chustki - asortyment, który wcześniej kojarzono głównie z Łodzią.
Przydrożne kapliczki przechowują pamięć o wsi
Najłatwiej dziś spotkać historię Goździelina nie w muzealnej gablocie, lecz przy lokalnej drodze. Wśród współczesnej zabudowy zachowały się XIX-wieczne krzyże i kapliczki, a także figura Matki Boskiej z 1865 roku. Umieszczona na niej inskrypcja dziękuje za zniesienie pańszczyzny - krótki napis, który prowadzi prosto do ważnej przemiany społecznej.
Jest też kapliczka z 1910 roku. Razem z górniczymi hałdami tworzy niepozorny, ale czytelny krajobraz pamięci. W Goździelinie przeszłość nie stoi osobno od codziennego życia - wyrasta z pól, poboczy i wzgórz, które mijamy bez większego namysłu. 🕰️
na podstawie: Muzeum Ostrowiec Świętokrzyski.
Ilustracja wykorzystana w artykule została pobrana z zewnętrznego źródła (Muzeum Ostrowiec Świętokrzyski). W przypadku zastrzeżeń dotyczących praw do zdjęcia prosimy o kontakt.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły
![[PIŁKA RĘCZNA] KSZO Ostrowiec Świętokrzyski – SPR Górnik Zabrze 48:32. Strzelecki rozmach w I Lidze Mężczyzn (Grupa D)](/images/mecz/thumbnails/kszo-ostrowiec-swietokrzyski-spr-gornik-zabrze-20112026-4832.webp)
[PIŁKA RĘCZNA] KSZO Ostrowiec Świętokrzyski – SPR Górnik Zabrze 48:32. Strzelecki rozmach w I Lidze Mężczyzn (Grupa D)

Wpis do rejestru zabytków zatrzymał plan rozbudowy urzędu w Kielcach

Podręcznik z 1843 roku pokazuje, jak uczono się górnictwa

34 prace w finale konkursu „Lokalne-Niebanalne”. Wyłoniono laureatów

GoVbot ma ułatwić szukanie informacji w starostwie. Ruszy pilotaż

Kontrola na Bałtowskiej ujawniła blisko 2 promile u kierującej

Zatrzymanie w Ostrowcu. Ma odbyć 2 lata i 8 miesięcy za narkotyki

Dwóch poszukiwanych zatrzymanych w Ostrowcu. Trafili do zakładów karnych

Wybite szyby i pięć kradzieży perfum. Policja zatrzymała podejrzanego

Trzy kradzieże poniżej progu wykroczenia. Policja połączyła je w jedno przestępstwo

PSP nr 14 miała najliczniejszą reprezentację, a PSP nr 9 najwyższy odsetek biegaczy

Skradziony dowód posłużył do zaciągnięcia pożyczki. Poszukiwany zatrzymany

Młodzieżowa Rada Miasta szuka autorów do gazetki „Oczami Młodych”

Dwa dni na świąteczną pomoc. W powiecie ostrowieckim rusza zbiórka żywności
Przydatne dane teleadresowe
- Komenda Powiatowa PSP w Ostrowcu Świętokrzyskim - kontakt, adres, skargi i edukacja
- Parafia św. Michała Archanioła w Ostrowcu Świętokrzyskim - msze, kancelaria, sakramenty
- Świętokrzyskie Centrum Ratownictwa Medycznego w Ostrowcu Świętokrzyskim - kontakt, transport sanitarny, numery alarmowe
- Centrum Rozwoju Lokalnego w Ostrowcu Świętokrzyskim - kontakt, oferta dla firm i NGO
- Filia w Bodzechowie - godziny, kontakt i zasady wypożyczeń
- Komisariat Policji w Kunowie - kontakt, dzielnicowi, godziny przyjęć
