Pałacyk na Kuźni miał zostać muzeum. Pożar zmienił wszystko

Na stoku opadającym ku dolinie Kamiennej stoi budynek, który mógł dziś opowiadać historię Ostrowca Świętokrzyskiego z muzealnych sal. Pałacyk na Kuźni, znany także jako Pałacyk Mikusińskich, przeszedł przez wojenną zawieruchę, szkolne lata i pożar, który przekreślił ambitne plany jego nowego życia. 🏛️

• Pałacyk na Kuźni wyrósł z leśnego gospodarstwa Wielopolskich
• Muzeum widziało tu wystawy, magazyny i ekomuzeum
• Pożar w 2000 roku przerwał muzealny scenariusz

Pałacyk na Kuźni wyrósł z leśnego gospodarstwa Wielopolskich

Rezydencję zbudowali Maria i Zygmunt Wielopolscy w latach 1898-1903. Nie była to wyłącznie siedziba mieszkalna. W pałacyku działało także biuro nadleśnictwa zarządzającego rozległymi lasami należącymi do dóbr ostrowiecko-częstocickich.

Położenie nie było przypadkowe. Budynek stanął w miejscu wygodnym dla gospodarki leśnej, blisko terenów, z których pozyskiwano drewno. Surowiec trafiał do pobliskiego tartaku Izraela Heinego, widocznego na zachowanych fotografiach z lat 30. XX wieku.

W 1929 roku Józef Mikusiński, wieloletni plenipotent Wielopolskich, odkupił pałacyk od Marii Wielopolskiej za symboliczną kwotę. To właśnie od nazwiska jego rodziny wzięła się używana do dziś nazwa Pałacyk Mikusińskich.

W czasie II wojny światowej niemieccy okupanci urządzili tu klub i kasyno dla żołnierzy. Po wojnie Mikusiński sprzedał budynek miastu, a ten zaczął zmieniać funkcje szybciej niż właścicieli. Od 1949 roku działał jako szpital zakaźny, od 1972 roku mieściła się tu Szkoła Podstawowa nr 7, a później Podstawowe Studium Zawodowe. W 1985 roku do budynku wprowadziło się Studium Nauczycielskie, a następnie IV LO im. C. K. Norwida.

Muzeum widziało tu wystawy, magazyny i ekomuzeum

Pod koniec lat 90. pałacyk wpisano do rejestru zabytków nieruchomych. Budynek nie był już użytkowany, ale zachował pierwotny układ i charakter. Dla Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim była to szansa na stworzenie nowej, ważnej przestrzeni. 🔎

Plan zakładał ulokowanie w pałacyku ekspozycji oraz magazynów Działu Historii. W dalszej perspektywie miał powstać ośrodek badawczy i ekomuzeum poświęcone przyrodniczemu oraz kulturowemu dziedzictwu dorzecza Kamiennej. Wystawy miały opowiadać między innymi o ostrowieckim hutnictwie i górnictwie, a także o właścicielach dóbr ostrowieckich.

Pomysł nawiązywał do idei doktora Jana Pazdura. Przejęcie pałacyku pozwoliłoby również domknąć tak zwaną oś kulturową Wielopolskich, łączącą Kuźnię i Częstocice. To byłby nie tylko remont zabytkowego domu, lecz także sposób na pokazanie historii miasta przez ludzi, przemysł, lasy i rzekę.

Pożar w 2000 roku przerwał muzealny scenariusz

Największy cios przyszedł w 2000 roku. Pożar strawił wnętrze i dach pałacu. Muzeum nie miało pieniędzy na odbudowę, dlatego rok później budynek sprzedano przedsiębiorcy z Pawłowa Tomaszowi Puchale.

W 2006 roku pałacyk trafił do Krzysztofa i Ireny Tarnowskich. Po przeprowadzonym remoncie zaczął funkcjonować jako Hotel Pałac Tarnowskich. Dzisiejszy wygląd obiektu jest efektem tej przebudowy i wyraźnie odbiega od pierwotnej funkcji oraz charakteru miejsca.

Historia pałacyku pozostaje więc opowieścią o niewykorzystanej muzealnej szansie. Zamiast ekspozycji o hutnictwie, górnictwie i Wielopolskich są wspomnienia dawnych uczniów, pacjentów, pracowników nadleśnictwa oraz fotografie dokumentujące budynek przed i po pożarze. 📷 W Ostrowcu Świętokrzyskim to jeden z tych adresów, przy których lokalna historia nie potrzebuje wielkich dekoracji - wystarczy spojrzeć na sam budynek.

na podstawie: Muzeum Historyczny - Archeologiczne w Ostrowcu Świętokrzyskim.