Zamek, który pachniał słodem - zaskakująca historia browaru w Ćmielowie

W Ćmielowie historia lubi zaskakiwać bardziej niż niejeden przewodnik. Między murami dawnej rezydencji Szydłowieckich pojawił się kiedyś browar, a jego ślady do dziś można wypatrzyć w układzie zamkowych zabudowań. 🍺

• Browar na Zamku w Ćmielowie wyrósł z wody, polityki i sprytnego planu
• Z piwa zrobiła się pamięć miasta, a nazwa Browary została na długo

Browar na Zamku w Ćmielowie wyrósł z wody, polityki i sprytnego planu

Zaczęło się od decyzji Jacka Małachowskiego, który zdobył monopol na produkcję i sprzedaż alkoholu w dobrach ćmielowskich. Ten proces domknął się w 1797 roku, a dopiero potem ruszyła właściwa inwestycja, czyli urządzanie browaru.

Na miejsce wybrano nie przypadkowy zakątek, ale zamek położony przy wschodnich rubieżach Ćmielowa. Najważniejszy był tu dostęp do wody, bez którego żadna piwna produkcja nie miałaby szans na rozwój. W praktyce nie wykorzystano całej rezydencji, lecz to, co z niej zostało - przedzamcze. Przystosowano je do potrzeb produkcji, a efekty tych przeróbek widać do dziś w zachodniej części północnego muru, przy wieży bramnej. Niskie okna w tym fragmencie nie są przypadkowe, to ślad po gospodarczych funkcjach tego miejsca.

Do browaru dochodziły też obiekty pomocnicze. Na koronie południowo-zachodniego bastionu stanął drewniany wiatrak, w którym śrutowano ziarno na słody. Żeby go ustawić, przebudowano część wału i utworzono łagodną rampę, którą można zobaczyć także dziś. Drugim zapleczem była lodownia ukryta na wyspie, w ruinach centralnej części dawnej rezydencji. To właśnie ten fragment przetrwał jako jedna z największych pozostałości zamku.

Z piwa zrobiła się pamięć miasta, a nazwa Browary została na długo

Dokładnej daty startu produkcji piwa nie da się wskazać, ale wszystko wygląda na to, że browar ruszył około 1802 roku. Co ciekawe, inwestycja nie skończyła się wraz z Małachowskim. Rozwijali ją kolejni właściciele, Drucki-Lubeccy, a sam browar szybko zaczął przykrywać w lokalnej pamięci dawną świetność zamku Szydłowieckich.

Już w latach 30. XIX wieku w księgach parafialnych pojawia się osada nazwana “Browary”. I to właściwie najlepszy dowód na to, jak mocno miejsce wrosło w codzienność mieszkańców. Produkcja alkoholu dawno się skończyła, przedzamcze zdążyło jeszcze pełnić funkcję łaźni i domu mieszkalnego, ale nazwa została. Do dziś można ją usłyszeć w rozmowach o tej części Ćmielowa.

To właśnie w tym cały urok tej historii. Trunek okazał się tylko epizodem w niemal siedmiusetletnich dziejach miejsca, które zasługuje na uwagę nie jako dawna gorzelniczo-browarniana ciekawostka, ale jako zabytek z własnym, dużo bogatszym życiorysem. 🌿

na podstawie: Muzeum Historyczny - Archeologiczne w Ostrowcu Świętokrzyskim.