Ostrowiec na wojennym froncie - miasto między dwiema armiami

Wielka wojna nie ominęła Ostrowca. W ciągu kilku miesięcy miasto przechodziło z rąk do rąk, a jego mieszkańcy obserwowali przemarsze wojsk, ostrzał i gospodarczy paraliż. Dziś tę gwałtowną historię pomagają odtworzyć unikatowe fotografie przechowywane w Muzeum Historyczno-Archeologicznym w Ostrowcu Świętokrzyskim.

• W sierpniu 1914 roku Ostrowiec znalazł się na drodze frontu
• „Wielka Wojna na Kamienną 1914-2024” pokazała skalę zniszczeń
• Album muzealny prowadzi przez Ostrowiec sprzed ponad wieku

W sierpniu 1914 roku Ostrowiec znalazł się na drodze frontu

Gdy w lipcu 1914 roku wybuchła I wojna światowa, Ostrowiec należał do guberni radomskiej carskiej Rosji. Konflikt szybko dotarł w okolice miasta. 1 sierpnia 1914 roku, po wypowiedzeniu wojny Rosji przez Niemcy, na terenach przygranicznych wprowadzono stan wojenny, a wojska niemieckie i austro-węgierskie ruszyły w stronę Królestwa Polskiego.

Rosjanie wycofali większość oddziałów za Wisłę. 12 sierpnia 1914 roku z Ostrowca odjechała rosyjska administracja, a pod koniec miesiąca miasto zajęli Austriacy. Nowa władza nie przyniosła spokoju. Rekwirowano towary, nakładano kontrybucje i przejmowano zakłady oraz sklepy. Poczta przestała działać, bank był nieczynny, a wypłaty pensji zostały wstrzymane.

Jesienią sytuacja stała się jeszcze trudniejsza. We wrześniu i październiku 1914 roku w rejonie Ostrowca toczyły się ciężkie walki. Ostrzał obejmował miasto i okoliczne wsie, a front odciskał się nie tylko na wojskowych mapach, lecz także na codziennym życiu mieszkańców. 29 października 1914 roku Austriacy wycofali się, a do Ostrowca ponownie wkroczyli Rosjanie wraz z administracją cywilną.

„Wielka Wojna na Kamienną 1914-2024” pokazała skalę zniszczeń

Kolejny przełom przyszedł w 1915 roku. Po ofensywie państw centralnych rozpoczętej w rejonie Gorlic rosyjskie oddziały cofały się na Kielecczyźnie, stosując taktykę spalonej ziemi. Niszczyły zakłady, linie kolejowe i mosty, a urzędników oraz wyposażenie wywoziły w głąb Rosji.

Dla Ostrowca szczególnie dramatyczny był 23 czerwca 1915 roku. Wycofujące się wojska rosyjskie wysadziły mosty na Kamiennej, a także wielkie piece i inne urządzenia huty w Klimkiewiczowie. Dwa dni później, 26 czerwca 1915 roku, wojska państw centralnych zajęły zdewastowane miasto. Pozostały w nim już do końca wojny.

Fotografie z tego czasu nie są jedynie wojenną kroniką. Pokazują konkretne miejsca, które mieszkańcy Ostrowca mijali na co dzień, zanim zostały zniszczone przez działania wojenne. Jedno ze zdjęć przedstawia most kolejowy w Romanowie wysadzony przez Rosjan 23 czerwca 1915 roku. 📷

Album muzealny prowadzi przez Ostrowiec sprzed ponad wieku

Seria fotografii znajduje się w albumie ze zbiorów Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim. To unikatowy zapis Ostrowca i okolic z czasów I wojny światowej - zniszczonych przepraw, przemysłowej infrastruktury i krajobrazu zmienionego przez front.

Zdjęcia prezentowano podczas sesji popularnonaukowej „Wielka Wojna na Kamienną 1914-2024”, która odbyła się 12 września 2024 roku. Materiały pozwalają spojrzeć na historię miasta nie przez ogólne daty i wojskowe komunikaty, lecz przez miejsca, które naprawdę istniały nad Kamienną. To właśnie w takich szczegółach najlepiej widać, jak światowy konflikt wkroczył do lokalnej historii. 🏛️

na podstawie: Muzeum Ostrowiec Świętokrzyski.