Bogusława Janusz - nauczycielka, harcerka i przewodniczka po historii Ostrowca

W Ostrowcu Świętokrzyskim pamięć o niektórych postaciach nie mieści się w jednej biografii. Bogusława Janusz była nauczycielką, harcmistrzynią, działaczką konspiracyjną i miłośniczką krajoznawstwa - a jej życie mocno splatało się z historią miasta.

• Bogusława Janusz dorastała w cieniu kolejnych wojen
• We wrześniu 1939 roku pomagała na ostrowieckim dworcu
• Po wojnie prowadziła młodych w stronę mapy i pamięci

Bogusława Janusz dorastała w cieniu kolejnych wojen

Urodziła się 11 marca 1899 roku w osadzie Bolesławów, na terenie dzisiejszej okolicy ulicy Kilińskiego. Córka Józefa i Ewy z domu Kurek jako piętnastolatka przeżyła wybuch I wojny światowej, a gdy miała dziewiętnaście lat, obserwowała jej zakończenie. Kilka miesięcy po dwudziestych pierwszych urodzinach ponownie zetknęła się z wojenną rzeczywistością - tym razem podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku.

Te doświadczenia, a także patriotyczne wychowanie wyniesione z domu, wpłynęły na wybory, których dokonywała później. Wykształcenie zdobyła w Seminarium Nauczycielskim im. Tadeusza Kościuszki w Ostrowcu. Uczyła się geografii i biologii, a jednocześnie wstąpiła do I Drużyny Harcerek im. Adama Mickiewicza. Harcerstwo szybko stało się dla niej czymś więcej niż szkolną aktywnością - wyznaczyło kierunek całego dorosłego życia. 📚

Pierwszą pracę pedagogiczną podjęła na Śląsku. Do rodzinnych stron wróciła przed wybuchem II wojny światowej, a od 1937 roku uczyła w ostrowieckich szkołach nr 2, 4 i 6.

We wrześniu 1939 roku pomagała na ostrowieckim dworcu

Wojna zastała ją w Ostrowcu. Już od pierwszych dni września 1939 roku organizowała na dworcu kolejowym pomoc dla pododdziałów 12. Dywizji Piechoty, które przejeżdżały przez miasto.

Szczególnie dramatycznym momentem był 4 września 1939 roku, gdy podczas bombardowania dworca harcerze i harcerki z Harcerskiego Pogotowia Wojennego, działający pod jej komendą, razem z kolejarzami pomagali rannym żołnierzom. Wydarzenie upamiętnia tablica znajdująca się przy ostrowieckim dworcu.

W lipcu 1943 roku Bogusława Janusz została szefową referatu V - Łączności Obwodu Opatów Armii Krajowej. W konspiracji używała pseudonimu „Wilga”. Jej wojenne losy nie kończyły się jednak na działalności łącznościowej - wcześniej i później ważną częścią jej pracy pozostawała organizacja pomocy oraz służba harcerska.

Po wojnie prowadziła młodych w stronę mapy i pamięci

Po zakończeniu wojny wróciła do odradzającego się harcerstwa. Jako komendantka hufca i nauczycielka geografii rozwijała wśród młodzieży zainteresowanie krajoznawstwem. Organizowała wycieczki, zachęcała do poznawania historii Polski i regionu, a lekcję o przeszłości potrafiła przenieść poza szkolne mury. 🧭

W 1949 roku odeszła z harcerstwa. Nie zaakceptowała zmian wprowadzanych w organizacji przez władze komunistyczne. Nadal działała jednak na rzecz lokalnego krajoznawstwa. Związała się z ostrowieckim PTTK: w latach 1951-1953 pracowała w komisji rewizyjnej, w latach 1953-1956 pełniła funkcję skarbnika, a od 1961 do 1963 roku przewodniczyła oddziałowej Komisji Rewizyjnej.

Korespondowała także z Marią Żakowską w sprawie powojennych losów zabytków z Muzeum PTK, ukrywanych podczas okupacji. To jeden z tych mniej widowiskowych, ale ważnych fragmentów jej działalności - praca nad tym, by pamięć o lokalnej historii nie zniknęła razem z wojennym chaosem.

Bogusława Janusz zmarła w 1984 roku. Spoczęła na cmentarzu parafialnym przy ulicy Denkowskiej. W historii Ostrowca została jako nauczycielka, harcerka i przewodniczka po regionie, która swoje życie konsekwentnie wiązała z ludźmi, edukacją i pamięcią o mieście.

na podstawie: Muzeum Ostrowiec Świętokrzyski.